Waarom Open Source voor de Overheid?

De samenleving digitaliseert in rap tempo. In steeds meer branches worden diensten zoveel mogelijk online aangeboden. Veranderende verwachtingen van de consument zorgen ervoor dat ook de overheid hierin niet achter kan blijven.

Bij verschillende overheden wordt dan ook geëxperimenteerd met het aanbieden van nieuwe digitale diensten. De software die hiervoor nodig is wordt in de meeste gevallen speciaal voor de overheid ontwikkeld en beheerd, veelal door private partijen. En alhoewel deze publieke voorzieningen worden betaald met publiek geld zijn het vaak black boxes, waarvan het intellectueel eigendom in handen komt van de ontwikkelaar.

Hierdoor zijn overheden voor wijzigingen aan de software volledig afhankelijk van de bereidheid van de leverancier om de aanpassingen door te voeren, en van diens planning en beprijzing. Overstappen naar een andere leverancier is kostbaar, of zelfs onmogelijk, omdat processen afgestemd zijn op en data gevangen zit in het systeem; de zogenaamde vendor lock-in.

Open source als alternatief

In toenemende mate is er interesse in het ontwikkelen en gebruiken van open source software; code die controleerbaar is, die in samenwerking tot stand komt, en die vervolgens door iedereen aanpasbaar en herbruikbaar is.

Naast een verminderde afhankelijkheid van specifieke ICT-leveranciers, biedt open source ontwikkeling ook kansen voor het aanleggen van een gezamenlijke “bibliotheek” aan publieke code. Code die betaald is door iedereen, en die dus ook beschikbaar voor iedereen.

Voordelen van open source

Dit kan zorgen voor lagere ontwikkelkosten, omdat het hergebruik van (deel)oplossingen mogelijk maakt, de kans op fouten verminderd, en leidt tot convergentie van gebruikte technieken. Dit laatste maakt ook een gedeelde infrastructuur en gezamenlijk beheer mogelijk.

Daarnaast biedt een open source ecosysteem de samenleving nieuwe mogelijkheden om hun relatie met de overheid vorm te geven. Meekijken is niet alleen mogelijk, het wordt actief aangemoedigd. Dat maakt discussies mogelijk over de regels die in software worden gegoten, en over de manier waarop informatie wordt bewerkt en opgeslagen. Ook stelt het de groeiende community van software-developers in staat de publieke digitale diensten van de overheid mee vorm te geven en te verbeteren, of zelf de maatwerk applicaties te creëren waar de overheid niet aan toekomt.

Dit kan een motor zijn voor de digitale transformatie van de overheid en de samenleving.